About “RATTAN”

หวายเป็นพืชตระกูลปาล์มชนิดหนึ่งที่เป็นเถาเลื้อยไปตามต้นไม้ใหญ่  และหวายมีหนาม  คุณสมบัติใช้ประโยชน์ในการทำเฟอร์นิเจอร์  หวายส่วนใหญ่ที่นำมาใช้ประโยชน์ได้มาจากหวายธรรมชาติ  ส่วนที่นำมาใช้ประโยชน์ของหวาย  เป็นส่วนของลำต้นที่ลอกเอากาบใบออกแล้ว  นำมาจักสานเป็นเครื่องใช้ในชีวิตประจำวัน

หวายทุกชนิดสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในลักษณะแตกต่างกันไป  ประโยชน์เบื้องต้นของหวาย  ได้แก่  การนำมาใช้ผูกมัดสิ่งของต่าง ๆ  ผลนำมาใช้กิน  ลักษณะของต้นหวายจะเป็นลำต้นกลมมีข้อ  ยอดและหน่อของหวายสามารถนำมารับประทานได้  และแปรรูปอาหารได้มากมาย ทั้งเป็นยาสมุนไพร  เช่น  “หวายนั่ง” รากเป็นยารักษาโรคมะเร็ง

หวายสามารถปลูกได้ในที่ที่มีความชื้น  หรือมีแหล่งน้ำ  ชายเขา  ป่าดิบ  ในประเทศไทยมีการปลูกหวายในเขตอำเภอกุดบาก  จังหวัดสกลนคร  เขตท้องที่จังหวัดอุดรธานี  การปลูกเพื่อกินหน่อ  และค้าขาย  ในส่วนเขตภาคใต้ของไทย  แถบป่าฮาลาบาลา  จังหวัดนราธิวาส  เป็นหวายป่าดิบสามารถนำมาใช้ประโยชน์ในงานจักสาน  หรือเฟอร์นิเจอร์

หวายที่พบในจังหวัดสุรินทร์  และแนวชายแดนประเทศกัมพูชา  ชาวบ้านเรียกชื่อต่างกันว่า  เช่น หวายหางหนู  ซึ่งเป็นหวายที่มีความเหนียว  เส้นเล็กมีผิวมันในตัว  หวายน้ำ  ลำต้นใหญ่เท่านิ้วก้อย  ชอบขึ้นริมน้ำ  ชาวบ้านนำมาจักสานเช่นกัน  โดยเฉพาะชาวบ้านบุทม  จังหวัดสุรินทร์  นำหวายหางหนูและหวายน้ำ  มาทำจักสานตะกร้าชนิดต่าง ๆ  ที่เป็นเอกลักษณ์โดดเด่น 

ชนิดของหวาย
หวาย  มีคุณสมบัติพิเศษ  คือ  สามารถดัดได้  มีความเหนียวเป็นลักษณะเฉพาะ  มีลำต้นขนาดเท่ากันตามชนิด  มีความมันในระดับผิว  จึงเหมาะต่อการจักสาน  ทำเฟอร์นิเจอร์  ขนาดของลำต้นจะมีตั้งแต่  3 – 60 มม.  ความยาวตามสิ่งแวดล้อม  เช่น  อาศัยไม้ที่ปีนป่ายมีความยาวตั้งแต่  10-20  เมตร  อายุการใช้งาน  7-10  ปี  หวายมีหลายชนิด  ทุกประเภททำจักสาน  เฟอร์นิเจอร์  และเป็นอาหาร  รวม  23  ชนิด  หวายที่ทำจักสานในบ้านบุทมใช้หวาย  3  ชนิด
1.  หวายหางหนู หรือ หวายตะค้าทอง  เปลือกผิวสีเหลือง  มีความเหนียว  เส้นเท่า ๆ  กัน  เป็นหวายเส้นเล็กมีขนาดยาว  10 -15  เมตร  เลื้อยตามต้นไม้  ขึ้นในป่าทึบ  มีความชื้น  ใช้ลำต้นแก่จัด  อายุ  6 -7  ปี  นำมาดัดทำลายลูกกรง  และผ่าเป็นเส้นเล็ก ๆ  รีดเป็นเส้นเล็ก ๆบาง ๆ  เพื่อทำจักสานต่าง ๆ  หรือใช้ร้อยรัดเครื่องใช้ในชีวิตประจำวันของชาวบ้าน 
2.  หวายน้ำ  เป็นหวายเส้นใหญ่กว่าหวายหางหนู  ลำต้นกลม  ใหญ่ประมาณนิ้วก้อยผู้ใหญ่  มีความยาว  8 -10  เมตร  ชอบขึ้นตามริมน้ำ  เช่น  แม่น้ำชี  แม่น้ำมูล  ใช้ทำโครงสร้างของงานจักสานหรือนำมาจักตอกเป็นเส้นก็ได้
3.  หวายนิ่ม เปลือกสีผิวมันวาวคล้ายหวายตะค้าทอง  ลำต้นยาวเสมอ  ขนาดเท่ากับหวายน้ำซึ่งมีเส้นผ่าศูนย์กลาง  10 -15  มม. แต่มีลำต้นยาวถึง  10-50  เมตร  ขึ้นในป่าดิบ  ใช้ทำโครงสร้างงานจักสาน  อ่อนนิ่ม  ดัดง่าย  แก่เนื้อเหนียว

การตกแต่งเพื่อให้เกิดความสวยงาม
          1.  การทำความสะอาดเมื่อตะกร้าสกปรก มีเชื้อรา ฝุ่นจับ โดยมากชาวบ้านใช้วิธีธรรมชาติ เช่น นำผลมะเฟืองสุกรสเปรี้ยว ถูที่ตัวตะกร้าหรือจะเป็นมะนาวก็ได้ ต่อจากนั้นจึงล้างตากให้แห้งจะได้ตะกร้าที่สะอาด สวยงามตามธรรมชาติ
          2. การทาน้ำมัน เพื่อให้ตะกร้ามีเงา ผิวมันสวยเป็นสีไม้ธรรมชาติ และป้องกันเชื้อราได้ด้วย ควรใช้น้ำมันวานิชสีใสเคลือบเงาหรือแลคเกอร์เบอร์ ทาตามวิธีที่กำหนดในกระป๋อง

การดูแลรักษาหวาย
1.  ผึ่งแดดให้แห้งสนิท
2.  ไม่ควรเก็บหวายไว้ในที่ชื้น  พื้นซีเมนต์ควรมีอากาศถ่ายเทได้
3.  ใส่สิ่งของให้เหมาะกับขนาดตะกร้า

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *